İklim olaylarının iş dünyasındaki etkilerinin ciddi oranda artmasıyla birlikte şirketlerin sürdürülebilirlikten sorumlu liderlerinin (CSO) organizasyonlarında oynadıkları rol da daha önemli bir hâle geliyor. Dünya Ekonomik Forumu’nun küresel çapta faaliyet gösteren 103 CSO ile gerçekleştirdiği “Chief Sustainability Officers’ Outlook” başlıklı çalışma, bu yöneticilerin sürdürülebilirlik girişimlerinin kısa ve orta vadeli geleceği hakkında neler düşündüklerini gözler önüne sürüyor.
Kısa vadede, karşılaşılacak çeşitli engel ve zorluklara rağmen küresel çapta sürdürülebilirlikte ilerleme kaydedileceğine inanılıyor. Katılımcıların yüzde 39’u ilerlemenin hızının sabit kalacağını düşünürken, yüzde 24’ü artacağına inanıyor. Bu da şirketlerin, sürdürülebilirliğin genel stratejilerinin ne kadar önemli bir parçası olarak görmeye başladıklarına işaret ediyor.
CSO’ların önümüzdeki 12 aya dair beklentileri arasında ise şunlar öne çıkıyor: Çevresel sürdürülebilirlikten elde edilen ticari gelir sektör ve pazarlar arasında ciddi farklılıklar gösterecek (yüzde 85); jeopolitik çatışmalar sürdürülebilirlik girişimleri üzerinde ciddi baskı oluşturacak (yüzde 78); yapay zekâ ve dijital teknolojiler, sürdürülebilirlikte kaydedilen ilerlemede kilit rol oynayacak (yüzde 72); büyümekte olan pazarlar küresel sürdürülebilirlik girişimlerine daha fazla liderlik edecek (yüzde 64); karşı karşıya kaldıkları iklim ve doğa kaynaklı riskleri raporlayan şirketlerin sayısı ciddi oranda artacak (yüzde 58).
CSO’lar orta vadede sürdürülebilirlikte kaydedilecek ilerlemeye katkıda bulunacak faktörler arasında ise daha güçlü iş gerekçesi (yüzde 64), sürdürülebilir teknolojilerin maliyetlerinin azalması (yüzde 56), değer zincirinin bütününde daha fazla işbirliği (yüzde 50), düzenleyici çerçevelerinin netlik kazanmaları (yüzde 33), talebin artması (yüzde 30) ve sürdürülebilir finans araçlarına erişimin yaygınlaşmasını (yüzde 17) sayıyorlar.
Araştırmada, tüm bu olumlu beklentilere rağmen, CSO’ların tabloyu toz pembe olarak görmediklerini de ortaya koyuyor. Katılımcılar kısa ve orta vadede sürdürülebilirlik girişimlerinin önündeki en büyük engellerin arasında şunlara vurgu yapıyorlar: Tutarsız düzenleyici sinyalleri (yüzde 68); kısa vadeli performans baskısının uzun vadeli dönüşüm önceliklerinin önüne geçmesi (yüzde 65); uluslararası tansiyonun yükselmesi (yüzde 54); sürdürülebilirlik girişimlerinin üzerindeki siyasi baskılar (yüzde 30); altyapı yetersizliği (yüzde 22); veri, metrik ve raporlamada yeteri derecede standardizasyon sağlanamaması (yüzde 14).
Araştırmanın en ilgi çekici bulgularından biri de diğer C-seviye yöneticilerin sürdürülebilirliği nasıl gördükleri üzerine. CSO’lar, çalışma arkadaşlarının sürdürülebilirliği bir uyum zorunluluğu (yüzde 65), toplumsal destek sağlama aracı (yüzde 50), değer yaratma aracı (yüzde 41), müşteri önceliği (yüzde 15) veya işgücü önceliği (yüzde 8) olarak algıladıklarını ifade ediyorlar. Araştırmacılara göre sürdürülebilirliği bir değer yaratma aracı olarak görenlerin düşük oranının, çevresel ajandaların operasyonel performansa dönüşmediklerinin bir işareti olduğunu belirtiyorlar.
Yapay Zekânın Rolü
Çalışmaya katılan CSO’ların yüzde 73 gibi ciddi bir oranı, yapay zekânın önümüzdeki 12 ay zarfında sürdürülebilirlik girişimlerine yöne vereceğine inanıyor. Liderlerin teknolojinin sürdürülebilirlikle olan ilişkisine dair önümüzdeki 12 aya ait beklentileri arasında ise şunlar öne çıkıyor: İşgücünün beceri noksanlığı, şirketlerin sürdürülebilirlikte ilerleme kaydetmek adına yapay zekâdan faydalanma kapasitelerini kısıtlayacak (yüzde 68); yapay zekâdan elde edilecek sürdürülebilirlik getirileri belli sektör ve bölgelerle sınırlı kalacak (yüzde 58); şirketler yapay zekâ sayesinde sürdürülebilirlik performanslarını ölçebilecekler (yüzde 52); yapay zekânın sürdürülebilirlik üzerindeki olumlu etkisi, olumsuz etkisine ağır basacak (yüzde 37). Araştırmacılar, bu son maddenin düşük oranının, özellikle de veri merkezleri ile çok ciddi tartışmaların sürdüğü bir dönemde, çok da şaşırtıcı olmadığının altını çiziyorlar.
Peki, yapay zekânın etkileri, önümüzdeki 12 ay zarfında an çok hangi alanlarda hissedilecek. CSO’lara göre teknolojiden en çok çevresel risk modellemesi ve öngörü geliştirme (yüzde 66), kaynak ve enerji verimliliği (yüzde 61), çevresel etkilerin ölçüm ve raporlanması (yüzde 52), tedarik zincirinin şeffaflaştırılması (yüzde 39), süreç inovasyonu (yüzde 28), sürdürülebilirliğin finansal karar alım süreçlerine entegrasyonu (yüzde 18) ve döngüsellik (yüzde 6) konularında yararlanılacağını düşünüyorlar.
Ancak CSO’lar yapay zekânın sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerinin tamamen olumlu olacağına inanmıyorlar. Teknolojinin muhtemel olumsuz etkileri arasında ise şunlar öne çıkıyor: Yapay zekâ altyapısının enerji ve kaynak yoğun yapısı (yüzde 77); yapay zekâ becerilerinin eşitsiz dağılımının sürdürülebilirlik açıklarını pekiştirmesi (yüzde 51); uzun vadeli sürdürülebilirlik yerine kısa vadeli optimizasyonun önceliklendirilmesi (yüzde 35); doğa temelli yaklaşımlar yerine yüksek teknolojilere öncelik verilmesi (yüzde 34); isabetsiz model ve düşük kaliteli veriler yüzünden hatalı kararlar alınması (yüzde 30); çevresel baskıları artıran iş faaliyetlerinin hız kazanması (yüzde 24).
Araştırmanın son kısmında ise CSO’lar doğa ve iklim olaylarının önümüzdeki üç yıl zarfında ne gibi riskler doğuracağı hakkında fikir belirtiyorlar. Bunların arasında da lojistik aksaklıkları (yüzde 54), operasyonlarda yaşanan sorunlar (yüzde 53), sigorta maliyetlerinin artması (yüzde 42), işgücünün zayıflaması (yüzde 16) ve finansal kırılganlık (yüzde 16) öne çıkıyor.
ARAŞTIRMA HAKKINDA Dünya Ekonomi Forumu, “Chief Sustainability Officers’ Outlook” (2026)
