Zirvenin hayli yoğun geçen ikinci gününde iklim krizinin ekonomik, toplumsal ve hatta varoluşsal bir sorun olduğuna ve bu bağlamda dünyanın temiz enerjiye geçişte kaybedecek tek bir dakikasının olmadığına vurgu yapıldı. Günün “Enerji ve Ulaştırma” teması kapsamında masaya yatırılan konular arasında enerji arz güvenliği, elektrifikasyon, şebeke altyapısı, enerji çeşitlendirmesi ve verimliliği ve sürdürülebilir ulaşım yer alıyordu. Panel ve toplantılarda en fazla vurgu yapılan iki nokta ise enerji dönüşümünde elektrifikasyonun bir zorunluluk olduğu ancak tek başına yeterli olmadığı ve daha kapsamlı bir dönüşüme ihtiyaç duyulduğu ve temiz enerjiye geçişin sadece çevresel bir girişim değil, rekabet gücünü ve verimliliği artıran stratejik bir hamle olduğuydu.
COP31’de Genel Gündem…
Murat Kurum: 35x35 Doğrultusunda Somut Adımlar Atacağız… COP31 Başkanlık Basın Bilgilendirme Toplantısı’nda söz alan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, zirve süresince her alanda iklim dirençliliğini artırmanın ilk önceliklerinden biri olduğunu ifade etti. Kurum’un yanı sıra COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ile UNFCCC İcra Sekreteri Simon Stiell’ın da katıldığı toplantıda elektrifikasyonun bir tercih değil zorunluluk olduğuna ve aciliyetine vurgu yapıldı.
Günümüz itibarıyla küresel ölçekteki enerji tüketiminin yüzde 23’ünü elektriğin karşıladığını ve hedeflerinin bu payı 2035’e kadar yüzde 35’e yükseltecek somut adımları zirve kapsamında atmak olduğunu ifade eden Kurum, COP31 odaklarını şöyle özetledi: “Zirve boyunca okyanuslardan şehirlere, iklim dirençliliğini güçlendirmeye odaklanacağız.” Kurum, bu sayede emisyonların da yüzde 30 oranında azalabileceğine işaret etti. Bowen ise 35x35’in çok iddialı bir hedef olduğunu, ancak bu hedefe ulaşılamadığı takdirde 1,5 derece eşiğinin aşılmasının kuvvetle muhtemel olduğunu belirtti ve atılması gereken adımı şöyle özetledi: “Ülkeler arası işbirliği iklim krizine verilecek en iyi değil, yegâne cevap.” İklim krizinin sebebiyet verdiği ekonomik yıkımlara karşı pratik çözümler geliştirmenin önemine dikkat çeken Stiell ise ülke ve organizasyonların önünde tek tercih bulunduğunu belirtti: “Ya elektrifikasyona odaklanmak ya da enerji krizleri karşısında şok olmak.”
İklim Krizi Aslında Bir Fosil Yakıt Krizi… COP31 kapsamında düzenlenen "Taahhütlerden Eyleme: Küresel İklim Gündeminde Özel Sektörün ve Politikanın Rolü" başlıklı panelde konuşan ABD eski Başkan Yardımcısı ve iklim aktivisti Al Gore, iklim değişikliğiyle mücadelede dünyanın kritik bir dönemeçte olduğunu belirterek fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecinin hızlandırılması çağrısında bulundu. Güneş enerjisi, batarya ve enerji depolama sistemleri ile ısı pompası teknolojilerindeki gelişmelerin enerji dönüşümünü hızlandırdığını anlatan Gore, düşen maliyetlerin temiz enerjiyi ekonomik açıdan da giderek daha cazip hâle getirdiğine dikkat çekti. COP31'in, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarmayı amaçlayan “35x35” hedefine de değinen Gore, bu hedefe nasıl ulaşacağımız fark yaratacak, dedi. Gore, iklim krizinin etkilerini Nepal'deki gelişmeler, Grönland'daki buz kaybı ve giderek şiddetlenen aşırı hava olayları üzerinden şöyle değerlendirdi: “Doğa Ana'nın sesi COP'ta duyuluyor ve bizim bu sesi dinlememiz gerekiyor.” Fosil yakıtların hava kirliliği yoluyla insan sağlığı üzerindeki etkilerine ve iklim finansmanındaki sorunlara da değinen Gore, kaynak yetersizliği tartışılırken fosil yakıtlara sağlanan sübvansiyonların göz ardı edilmemesi gerektiğini savundu. Metan emisyonlarının azaltılması ve enerji verimliliğinin artırılması gibi mevcut çözümlerin hızla uygulanması çağrısında bulunan Gore, teknolojik imkanların büyük ölçüde mevcut olduğunu, asıl ihtiyacın siyasi kararlılık olduğunu belirtti.
Enerjinin Geleceği Elektrikte… COP31 kapsamında düzenlenen “Taahhütlerden Eyleme: Küresel İklim Gündeminde İş Dünyasının ve Politikanın Rolü” başlıklı oturumda konuşan Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Direktörü Dr. Fatih Birol, küresel enerji krizlerinin yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırdığını ve elektrifikasyonun enerji politikalarının merkezine yerleştiğini belirtti. 1970'lerdeki petrol krizlerinin nükleer enerji ve otomotiv sektöründe dönüşümü tetiklediğini hatırlatan Birol, günümüzde yaşanan enerji krizlerinin de yenilenebilir enerji ve elektrikli araç yatırımlarını hızlandırdığına dikkat çekti: “Yenilenebilir enerjinin ekonomik temelleri o kadar güçlü ki büyük bir büyüme görüyoruz.” Bu değerlendirmeyi IEA'nın Renewables 2026 raporundaki öngörüler destekliyor. Oturumda da bahsedilen rapora göre küresel yenilenebilir elektrik kapasitesinin 2026–2031 döneminde yaklaşık 4,800 gigavat artması beklenirken güneş enerjisi büyümenin temel itici gücü olmayı sürdürüyor. Kendisine başarılı bir COP31'i nasıl tanımlayacağının sorulduğunu aktaran Birol, iki temel ölçüte işaret etti: Antalya'da geniş bir hükümet katılımının sağlanması ve piyasalar üzerinde etkili olacak somut kararların alınması. Birol, bu kapsamda, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035'e kadar yüzde 35'e yükseltmeyi amaçlayan “35x35” girişiminin önemine şöyle vurgu yaptı: “Böyle bir karar Antalya'dan çıkarsa piyasalara tartışmasız güçlü bir sinyal verecek.”
Alparslan Bayraktar: Türkiye’nin Enerji Dönüşümü İçin 2040’a Kadar Yaklaşık 300 Milyar Dolarlık Yatırıma İhtiyacı Var… Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Antalya’da COP31 kapsamında düzenlenen Uluslararası Enerji Ajansı Enerji Bakanları Toplantısı’nda, bu tahminin dayandığı Milli Enerji 2040 planını anlattı. Türkiye, plan kapsamında elektrik kurulu gücünü yaklaşık 128 gigavattan 281 gigavata çıkarmayı ve bu kapasitenin 175 gigavatını güneş ve rüzgârdan sağlamayı hedefliyor.
Bayraktar’a göre bu yatırımın gerekçesi, artan enerji talebini karşılarken hem emisyonları azaltmak hem de arz güvenliğini güçlendirmek. Bayraktar, son yıllarda peş peşe yaşanan krizlerin enerji politikalarına etkisini şöyle değerlendirdi: “Enerji arz güvenliği ise bugün, her zamankinden daha fazla, bir milli güvenlik meselesi hâline gelmiş durumda.”
Planın merkezinde, artan enerji talebini petrol ve doğal gazdan elektriğe yönlendirmek var. Türkiye, 2040’a kadar yenilenebilir enerjinin toplam kurulu güçteki payını yüzde 63’ten yüzde 77’ye çıkarmayı ve 10 gigavatlık nükleer kapasiteyi devreye almayı hedefliyor. Güneş ve rüzgarın sistemdeki ağırlığı arttıkça, elektriğin ne zaman depolanabildiği ve ihtiyaç anında nereye iletilebildiği de önem kazanıyor. Bu amaçla plan, 40 gigavatsaatlik batarya depolama kapasitesi ve komşu ülkelerle 15 gigavatlık elektrik bağlantı kapasitesi öngörüyor.
Dönüşümün bir diğer ayağı enerji verimliliği. Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı kapsamında 2024-2035 döneminde 20 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesi hedefleniyor. Bayraktar, elektrifikasyon ve verimlilik adımlarının birlikte sağlayacağı ekonomik katkıyı şöyle ifade etti: “Elektrifikasyonla birlikte enerji verimliliği alanında atacağımız adımların, 2040 yılına kadar ülkemize kümülatif olarak 240 milyar dolarlık tasarruf sağlamasını öngörüyoruz.”
Bayraktar, ihtiyaç duyulan sermayeyi harekete geçirmek için öngörülebilir bir yatırım ortamına, yeni teknolojilere ve uluslararası ortaklıklara ihtiyaç olduğunu vurguladı. COP31’in uygulamaya verdiği önemi de bu yatırım gündemiyle ilişkilendirdi: “Başarının anahtarı uygulamadır. Hedeflerimizi belirledik, sözlerimizi verdik, taahhütlerimizi ortaya koyduk. Artık bunları hayata geçirme zamanı.”
Türkiye’nin Temiz Enerji Dönüşümünde Sanayi Üretimi ve Enerji Verimliliği Öne Çıkıyor… COP31 kapsamında, 10 Kasım’da Enerji Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (ENSİA) tarafından düzenlenen “Üretimden İklim Liderliğine: Türkiye’nin Temiz Enerji Dönüşümündeki Rolü” başlıklı panelde, Türkiye’nin yenilenebilir enerji alanındaki üretim kapasitesi, uluslararası rekabet gücü ve enerji verimliliği yatırımları ele alındı. Türkiye’nin 2040 yılına kadar 6 gigavat denizüstü rüzgar enerjisi kapasitesine ulaşma hedefinin, yerli üretim ve ihracat açısından yeni fırsatlar yaratabileceği belirtildi. Enerji dönüşümünün yalnızca fosil yakıtlardan yenilenebilir kaynaklara geçiş anlamına gelmediği, küresel tedarik zincirlerini, iş modellerini ve sanayi rekabetini de yeniden şekillendirdiği vurgulandı. Türkiye’nin otomotiv, savunma ve makine sanayisindeki üretim deneyiminin temiz enerji teknolojilerinde rekabet avantajı sağlayabileceğine dikkat çekilirken, uluslararası pazarlarda rekabetçi fiyatın yanı sıra güvenilir mühendislik desteği ve uzun vadeli iş ortaklıklarının önem kazandığı ifade edildi. Panelde ayrıca enerji verimliliğinin sanayinin rekabet gücü açısından önemli bir fırsat sunduğu, uygun projelerle fabrikaların enerji tüketiminde yüzde 10 ila 30 oranında tasarruf sağlanabileceği aktarıldı. Özellikle çimento, demir-çelik ve alüminyum gibi enerji yoğun sektörlerde atık ısı geri kazanımı ve verimli üretim teknolojilerinin önemine dikkat çekildi. Oturumda, Türkiye’nin temiz enerji dönüşümünde yalnızca enerji üreten değil, teknoloji geliştiren, ihraç eden ve uluslararası işbirlikleri kuran bir ülke olarak konumlanması gerektiği vurgulandı.
Elektrik Çağı Yetmez, Temiz Elektrik Çağına Geçmeliyiz… COP31 kapsamında düzenlenen "Taahhütlerden Eyleme: Küresel İklim Gündeminde Özel Sektörün ve Politikanın Rolü" başlıklı panelde konuşma yapan ABD eski Dışişleri Bakanı John Kerry, enerji dönüşümünün geleceğine ilişkin önemli mesajlar verdi. Kerry, elektrifikasyonun tek başına iklim hedeflerine ulaşmak için yeterli olmadığını ve istenilen ve ihtiyaç duyulan geleceğim, yalnızca elektriğe geçiş değil, temiz elektrik çağı olması gerektiğini belirtti. Elektrikli araçlar ve ısı pompaları gibi teknolojilerin enerji verimliliğinde önemli kazanımlar sağladığına dikkat çeken Kerry, elektrifikasyon, ancak arkasındaki elektrik üretimi kadar temizdir, uyarısında bulundu. Ulaşım ve binalarda elektrifikasyonun hızlandırılmasının, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması, enerji verimliliğinin iyileştirilmesi ve fosil yakıtlardan uzaklaşma hedefleriyle birlikte yürütülmesi gerektiğini vurguladı. Elektrifikasyonu yanlış gerçekleştirirsek bunun bedelini okyanuslarun ödeyeceğine değinen Kerry yenilenebilir enerjinin siyasi ayrımlardan bağımsız olarak yaygınlaşmasının nedenini ise şöyle açıkladı: “Temiz enerji hem Cumhuriyetçi hem Demokrat eyaletlerde kazanıyor, çünkü daha ucuz, istihdam yaratıyor ve yerel kaynaklara dayanıyor.”
Küresel Isınmayı Yavaşlatmak İçin Metan Emisyonlarının Azaltılması ve Fosil Yakıtlardan Uzaklaşma Birlikte İlerlemeli… COP31 kapsamında düzenlenen “1,5°C Hedefinin Aşılması Nasıl Sınırlandırılabilir?” başlıklı oturumda, küresel sıcaklık artışının 1,5°C eşiğini aşmasının etkilerini sınırlandıracak iklim politikaları ve teknolojik çözümler ele alındı. Maryland University, Küresel Sürdürülebilirlik Merkezi ve Climate Analytics araştırmacıları, fosil yakıtlardan uzaklaşma, metan gibi kısa ömürlü iklim kirleticilerinin azaltılması, ormanların korunması ve karbon giderimi alanlarındaki önlemlerin sıcaklık artışı üzerindeki etkilerini karşılaştıran araştırma sonuçlarını paylaştılar. Climate Analytics'in analizine göre, kısa ömürlü iklim kirleticilerinin azaltılması bu 10 yılda küresel ısınma hızını yavaşlatmanın en hızlı yollarından biri. Fosil yakıtlardan uzaklaşmayla birlikte uygulandığında ise 2030'lu yıllarda sıcaklık artış hızının yaklaşık yarıya indirilmesi mümkün. Araştırma, bu iki önlemin birlikte uygulanmasının 2100 yılı için öngörülen sıcaklık artışını 1,6°C düzeyinde tutabileceğini, ancak 1,5°C eşiğinin altına yeniden inilebilmesi için ormansızlaşmanın önlenmesi ve karbon giderimi gibi ek adımların da gerekli olduğunu gösteriyor. Özellikle tarım ve atık sektörlerindeki metan emisyonlarının azaltılması kısa vadede önemli kazanımlar sağlayabilecek alanlar arasında gösterilirken, fosil yakıtlardan çıkışın geciktirilmesi hâlinde bu önlemlerin tek başına yeterli olmayacağı vurgulandı.
Abdulkadir Uraloğlu: Karbonsuz Havalimanı Projesi Kapsamında Ciddi İlerleme Sağladık… T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, COP31 kapsamında düzenlenen Havalimanı Karbon Akreditasyonu Ödül Töreni’ne katıldı. Karbonsuz Havalimanı Projesi kapsamında ciddi ilerleme sağlandığını belirten Uraloğlu, Türkiye’de karbon akreditasyon sertifikasına sahip havalimanı sayısının 53’e yükseldiğini ifade etti. İklim krizinin hem can kaybına hem de ekonomik yıkımlara neden olduğunu söyleyen Bakan atılması gereken adımları şöyle özetledi: “Ya bu krizi görmezden gelerek en büyük başarısızlığı yaşayacağız ya da enerji üretiminden sanayiye, tarımdan kentleşmeye ve ulaşım sektöründen lojistik altyapıya kadar tüm alanlarda köklü bir dönüşümle en büyük başarıyı inşa edeceğiz. Sektörün büyümesini sürdürürken çevresel etkilerini azaltmak, enerji verimliliğini artırmak ve gelecek nesillere daha yaşanabilir bir dünya bırakmak zorundayız.”
Temiz Enerji Dönüşümünde Depolama Teknolojileri ve Yerli Üretim Kapasitesi Öne Çıkıyor… COP31 kapsamında, 10 Kasım’da Antalya’da Türkiye Akademisi’nde düzenlenen “Temiz, Dirençli ve Kapsayıcı Bir Enerji Geleceği İçin Küresel Liderlik” başlıklı panelde, enerji dönüşümünün hızlandırılması, yenilenebilir enerji yatırımlarının finansmanı ve yerli teknoloji kapasitesinin geliştirilmesi ele alındı. Oturumda, enerji dönüşümünün yalnızca yenilenebilir üretim kapasitesini artırmakla sınırlı olmadığı vurgulandı. Panelde, güneş enerjisinin batarya depolama sistemleriyle desteklenerek kesintisiz elektrik arzı sağlayabileceği ve doğal gaz santrallerine ekonomik açıdan alternatif oluşturabileceği belirtildi. Bu modelin yeni doğal gaz yatırımlarıyla rekabet edebileceği ifade edilirken, mevcut doğal gaz santrallerinin kullanılmaya devam edilmesi ancak yeni yatırımlarda depolamalı yenilenebilir enerji sistemlerine öncelik verilmesi önerildi. Batarya yatırımlarını teşvik etmek amacıyla elektrik piyasasında fiyat tavanlarının yeniden değerlendirilmesi ve negatif fiyat uygulamalarına izin verilmesi gerektiği de dile getirildi. Oturumda ayrıca enerji dönüşümünün yerli teknolojilerle desteklenmesi, üniversiteler, araştırma merkezleri ve özel sektör arasında işbirliğinin geliştirilmesi ve finansmana erişimin kolaylaştırılması gerektiği vurgulandı. Panelin temel mesajı, temiz enerji dönüşümünün güçlü şebekeler, depolama teknolojileri, yerli üretim kapasitesi ve kamu-özel sektör işbirliğiyle bütüncül biçimde yönetilmesinin gerektiği oldu.
Kemal Memişoğlu: AIR İle Sağlık Sistemlerinin Dayanıklılığını Artıracağız… Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, COP31 kapsamında Dünya Sağlık Örgütü'nün İklim Değişikliği Özel Girişimi (ATACH) Günü dolayısıyla düzenlenen yüksek düzeyli açılış programına katıldı. ATACH’in iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak, iklime dayanıklı, düşük karbonlu ve sürdürülebilir sağlık sistemleri kurmak için ülkeleri buluşturan küresel bir ittifak olduğunu ve Türkiye’nin bu girişimin eş yürütücüsü olmasından gurur duyduklarını belirten Memişoğlu, COP31’de sağlığı ilk kez müstakil bir eylem gündemi olarak ele alarak iklim müzakereleri kapsamındaki konumunu güçlendirdiklerini ifade etti. COP31 Başkanlığının en ciddi somut katkılarından biri olarak gördükleri Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi'ne de değinen (AIR) Bakan, söz konusu girişimden beklentilerini şöyle açıkladı: “Ülkelerin iklim değişikliğine karşı sağlık sistemlerinin dayanıklılığını artıracak uygulama çerçevelerinin geliştirilmesini, başarılı ülke deneyimlerinin ve iyi uygulamaların paylaşılmasını, teknik bilgi ve kapasite geliştirme alanlarında iş birliğinin güçlendirilmesini, geliştirilen çözümlerin yaygınlaştırılmasını ve ülke düzeyinde uygulanmasını hedefliyoruz."
Dönüşümü Hızlandırmak İçin Geleceğin Olası Senaryolarını Bugünden Anlamak Gerekiyor… EY, COP31 kapsamında Enerjisa standında, sürdürülebilirliğin geleceğine ilişkin farklı senaryoları ele alan “Four Futures” (Dört Gelecek) çalışmasını tanıttı. İş dünyası, bilim ve sanatı bir araya getiren çalışma, iklim değişikliği ve biyoçeşitlilik kaybının olası sonuçlarını katılımcılara deneyimleterek sürdürülebilirlik konusunda farkındalık yaratmayı ve karar alma süreçlerini dönüştürmeyi amaçlıyor. Mevcut ekonomik sistemin devamından köklü dönüşüme ve sistemsel çöküşe uzanan dört farklı gelecek senaryosu üzerinden, bugünkü tercihlerin önümüzdeki 30 yılda yaratabileceği etkiler ortaya konuyor. Katılımcılar, görsel ve işitsel unsurlarla desteklenen deneyimin ardından daha sürdürülebilir bir gelecek için atılabilecek adımları değerlendiriyorlar. Özellikle iş dünyası liderlerini uzun vadeli riskler ve fırsatlar üzerine düşünmeye teşvik eden çalışma, sürdürülebilirliğin yalnızca çevresel hedeflerle değil, iş modellerinin ve kurumsal stratejilerin dönüşümüyle de ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor. Haziran 2026 itibarıyla 26 ülkede 26 binden fazla kişiye ulaşan ve 2 bin 300'ün üzerinde oturumla gerçekleştirilen Four Futures, iklim ve biyoçeşitlilik krizlerinin etkilerini somutlaştırarak kurumları daha kapsamlı ve uzun vadeli çözümler geliştirmeye yönlendirmeyi hedefliyor.
Yapay Zekâ ve 5G, Enerji Verimliliğini Artırarak Farklı Sektörlerde Sürdürülebilir Dönüşümü Hızlandırabilir… “Yeşil Dönüşümde Yeni Ufuklar: Yapay Zekâ ve 5G ile Sürdürülebilir Bir Geleceğe” başlıklı panelde, yeni nesil teknolojilerin enerji verimliliğine katkısı ve farklı sektörlerdeki uygulama alanları ele alındı. Ericsson Türkiye Networks CTO’su Dr. Oğuzhan Koca, 2030’a kadar veri trafiğinin 3,5 kat artmasının beklendiğini belirterek bu artışın enerji tüketimine aynı oranda yansımaması gerektiğini vurguladı. Koca, donanım modernizasyonu, 5G ve akıllı yazılımlarla ağlarda enerji verimliliğinin artırılabileceğini ifade etti. Turkcell Şebeke Güvence ve Ar-Ge Direktörü Dr. Özcan Dimez, sürdürülebilirlik ile ağ performansının birlikte ele alınması gerektiğine dikkat çekerek yapay zekâ destekli kaynak yönetimi ve ağ optimizasyonunun önemini vurguladı. Togg Ürün Geliştirme Lideri Eren Uyanık, elektrikli araçların mobilite ekosistemini yeniden şekillendirdiğini belirterek yapay zekâ ve 5G sayesinde araçlardan elde edilen verilerin daha verimli yolculuklar ve akıllı şarj planlaması için kullanılabileceğini söyledi. İTÜ İnşaat Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Araştırma Dekanı Prof. Dr. Derya Yüksel İmer ise yapay zekâ destekli malzeme geliştirme ve dijital ikiz teknolojilerinin çevresel altyapılarda önemli fırsatlar sunduğunu, bu yöntemlerle tesislerin enerji tüketiminin azaltılabildiğini belirtti.
Sıfır Atığı Günlük Yaşamda Yaygınlaştırmak İçin Mağazalar Da Devreye Giriyor… Türk Telekom CEO’su Ebubekir Şahin, Antalya’da COP31 Yeşil Bölge’de düzenlenen “Kaynakları Korumak, Geleceği Dönüştürmek” panelinde, 2027’de 81 ilde 606 bayiyi yenilemeyi planladıklarını açıkladı: “Yenilenecek her bayimizin bir bölümünde Sıfır Atık köşesi ve standı bulunacak.” Şirket, sıfır atık ilkelerini benimseyen müşterilerine özel indirimler ve tarife avantajları sunmayı da değerlendiriyor.
Hakan Güldağ’ın moderatörlüğündeki panelde veri merkezlerinin enerji ihtiyacına da değinen Şahin, yenilenebilir kaynaklara öncelik verdiklerini belirtti. Türk Telekom’un toplam bin megavatlık güneş enerjisi yatırımlarının sürdüğünü ve Zara’daki tesisin faaliyete geçtiğini aktardı.
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş ise Türk Telekom ile hazırladıkları belgeselin Türkiye’nin sıfır atık hikâyesini 193 ülkede izleyicilerle buluşturacağını söyledi. Ağırbaş, COP31’deki paneli de belgesele dahil etmek istediklerini belirtti. Belgeselin tanıtımının 30 Mart 2027’de, Uluslararası Sıfır Atık Günü’nde yapılması planlanıyor.
Yeşil Dönüşümde Nitelikli Işgücü Açığı Büyüyor… COP31 kapsamında, 10 Kasım’da Uluslararası İşverenler Örgütü (IOE) tarafından düzenlenen “Rekabetçi ve Net Sıfır Ekonomi İçin Yeşil Beceriler: Yeşil Dönüşümde Yetenek Açığının Kapatılması” başlıklı panelde, iklim hedeflerine ulaşmak için gereken işgücü dönüşümü ve yeşil becerilere yönelik artan talep ele alındı. Aralarında Türkiye, Çin, Avustralya ve Fransa’nın da bulunduğu yedi ülkeyi kapsayan IOE araştırmasında, yeşil dönüşümün yalnızca yeni meslekler yaratmadığı, mevcut işlerin gerektirdiği becerileri de değiştirdiği vurgulandı. Paylaşılan araştırma bulgularına göre, son bir yılda yeşil işe alım göstergesi yüzde 25 artarken, yeşil becerilere sahip çalışanların işgücündeki payı yüzde 13 yükseldi. Yeşil beceri gerektiren işe alımların dörtte üçünün geleneksel olarak yeşil kabul edilmeyen mesleklerde gerçekleştiği, bu becerilere sahip çalışanların ise genel işgücüne kıyasla 1,5 kat daha yüksek işe alınma oranına sahip olduğu belirtildi. Oturumda ayrıca ulusal iklim taahhütlerinin yüzde 81’inde beceri gelişimine yer verilirken yalnızca yüzde 14’ünde işveren ve iş dünyası kuruluşlarının açıkça anıldığı aktarıldı. Panelde, yeşil dönüşümün başarısı için mevcut çalışanların becerilerinin geliştirilmesi, eğitim sistemlerinin iş dünyasının değişen ihtiyaçlarına uyarlanması ve kamu, özel sektör ile eğitim kurumları arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Nükleer Enerjide Büyümenin Önceliği, Taahhütleri Uygulanabilir Yatırım Programlarına Dönüştürmek… COP31 kapsamında Kanada Pavilyonu'nda düzenlenen “Taahhütten Enerji Üretimine: Nükleer Enerji Kapasitesini 2050'ye Kadar Üç Katına Çıkarmak İçin 2030'a Kadar Neler Yapılmalı?” başlıklı oturumda, küresel nükleer enerji kapasitesini üç katına çıkarma hedefinin hayata geçirilmesi için gereken adımlar ele alındı. Ülkelerin uzun vadeli taahhütlerini somut yatırım planlarına dönüştürmesi, finansman, lisanslama, teknoloji seçimi, nitelikli işgücü ve tedarik zinciri kapasitesini birlikte değerlendirmesi gerektiği vurgulandı. Kanada'nın reaktör yenileme çalışmaları, uranyum üretimi ve küçük modüler reaktör yatırımları, bu dönüşümün örnekleri arasında gösterildi. Nükleer enerji sektöründe mühendislik yetkinliklerinin geliştirilmesi, standartlaşmanın artırılması ve projeler arasında bilgi paylaşımının güçlendirilmesi öne çıkan öncelikler oldu. Oturumda, tekil projeler yerine birbirini izleyen yatırımlardan oluşan uzun vadeli programlar geliştirilmesinin ve kamu politikalarıyla özel sektör yatırımlarının uyumlu hale getirilmesinin önemi üzerinde duruldu. Nükleer enerji yatırımlarının enerji güvenliği ve iklim hedeflerinin yanı sıra istihdam, ekonomik büyüme ve teknolojik yetkinlikler açısından da fırsatlar sunduğu belirtildi.
Küçük Ada Devletlerinde İklim Değişikliğine Uyum İçin Bilimsel Veri ve Finansman İhtiyacı Öne Çıkıyor… COP31 kapsamında, “İklim Risklerinden Eyleme: Küçük Ada Devletlerinde Uyum ve Kayıp-Zarar Yönetimi İçin Bütünleşik Bilimsel Veriler” başlıklı panelde, küçük ada devletlerinin iklim değişikliği karşısındaki kırılganlığı, su güvenliği ve erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi ele alındı. Deniz seviyesindeki yükselme, aşırı hava olayları ve tatlı su kaynaklarının zarar görmesinin ada topluluklarının yaşam koşullarını ve geçim kaynaklarını tehdit ettiği vurgulandı. Panelde konuşan UNESCO İklim Değişikliği ve Uyum Bölümü Hidrolojik Sistemler Birimi Başkanı Dr. Anil Mishra, 2000–2023 yılları arasında yaklaşık 6 bin 500 gigaton buzul kaybı yaşandığını ve bunun deniz seviyesinde yaklaşık 18 milimetrelik yükselmeye karşılık geldiğini aktardı. Mishra, UNESCO tarafından geliştirilen CRIDA (İklim Riski Bilgilendirmeli Karar Analizi) metodolojisinin yerel veriler ve iklim modelleri aracılığıyla ülkelerin iklim risklerini değerlendirmesine ve uyum politikaları geliştirmesine destek olduğunu belirtti. UNESCO'nun ayrıca Karayipler ve Afrika'da eğitim, bilimsel yöntemler ve teknik destek yoluyla erken uyarı kapasitesini güçlendirmeye yönelik çalışmalar yürüttüğünü paylaştı. Oturumda, küçük ada devletlerinin su güvenliği, kıyı altyapısı ve afetlere hazırlık alanlarında karşılaştığı finansman ve insan kaynağı eksiklikleri de gündeme geldi. Bilimsel verilerin somut iklim politikalarına dönüştürülmesi için uluslararası işbirliğinin, yerel kapasitenin ve uzun vadeli finansmanın birlikte geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.
Bakan Kurum, COP31'in İlk Gününde İki Önemli Toplantıya Başkanlık Etti… COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, gün boyunca Mavi Bölge'de iki üst düzey toplantıya başkanlık etti. Kurum, taraf ülkelerin sağlık bakanlarının katıldığı "Küresel İklim Gündeminde Sağlığın İlerletilmesine İlişkin Üst Düzey Yuvarlak Masa Toplantısı”nda şunları söyledi: "İklim politikalarının başarısını çoğu zaman azaltılan emisyonlar, yapılan yatırımlar veya belirlenen hedefler üzerinden değerlendiriyoruz. Oysa bu çabaların insan hayatındaki karşılığı da en az bunlar kadar önemlidir: önlenebilen hastalıklar, kesintisiz sunulan sağlık hizmetleri ve daha güvenli yaşam koşulları. Sağlık, iklim eyleminin sonuçlarını görünür kılan ve toplumların dönüşüme katılımını güçlendiren ortak bir zemindir."
Sağlık sistemlerinin düşük karbonlu dönüşümüne de değinen Kurum, bu alandaki üç önceliği şöyle sıraladı: "İlk olarak, erken uyarıyı yerel sağlık sistemleri müdahalesine dönüştüren sistemleri yaygınlaştırmalıyız. İkinci olarak, sağlık tesislerinin enerji, su, soğutma ve tedarik zinciri güvenliğini güçlendirmeliyiz. Üçüncü olarak ise sağlık çalışanlarının iklim okuryazarlığını ve topluluk temelli koruyucu hizmetleri desteklemeliyiz."
Kurum daha sonra, Tarım ve Orman Bakanlığı ile FAO'nun düzenlediği "Genç Çiftçiler Üst Düzey Diyaloğu Toplantısı”na Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ile birlikte başkanlık etti. Gençleri tarımsal değer zincirinin her aşamasında desteklemeyi hedeflediklerini söyleyen Kurum, teknolojinin önemine de değindi: "Toprak nemini ölçen bir sistem, sulama kararını kolaylaştırmalıdır. Erken uyarı bilgisi, üreticiye zamanında ulaşmalı ve ne yapabileceğini açıkça göstermelidir. Tarım sigortası, kayıp yaşayan çiftçinin yeniden üretime dönmesine yardımcı olmalıdır. Finansman ise yatırımın gerektirdiği vadeye ve üretimin gelir döngüsüne uygun tasarlanmalıdır."
GarantiBBVA@COP31
Enerji Dönüşümünde Rekabet Gücünün Anahtarı Verimlilik ve Doğru Finansman… Enerji dönüşümünün sanayi kuruluşları için çevresel bir sorumluluğun ötesinde, üretim maliyetlerini azaltma, verimliliği artırma ve uluslararası rekabet gücünü koruma fırsatı sunduğunun vurgulandığı Garanti BBVA Pavilyonu'nda düzenlenen “Enerji Geçişine Yatırım: Sektörel Rekabetin Güçlendirilmesi” başlıklı panelde, düşük karbonlu üretime geçişi hızlandıracak yatırımların finansmanı ve sanayinin dönüşümünde karşılaşılan engeller ele alındı. Garanti BBVA'dan İrem Barzılay'ın moderatörlüğünü üstlendiği oturumda Garanti BBVA Genel Müdürü Mahmut Akten, Asya Kalkınma Bankası (ADB) Özel Sektör Operasyonlarından Sorumlu Genel Müdürü Isabel Chatterton, Ivy Decarb Marketplace CEO'su Javier Bernal ve UNO Yönetim Kurulu Başkanı Federico Caruncho, enerji verimliliği yatırımlarının ekonomik getirilerini somut örneklerle değerlendirdiler.
Modernizasyon yatırımları ile hayata geçirdikleri yeni üretim hatları sayesinde bir ton ekmeğin yüzde 27 daha az enerjiyle üretildiğini belirten Caruncho, kaynak verimliğinin önemine şöyle vurgu yaptı: “En temiz enerji, kullanmadığımız enerjidir.” Akten, sanayide dönüşüm yatırımlarının uzun vadeli getirilerinin doğru finansman yapılarıyla desteklenmesi gerektiğini belirterek, özellikle KOBİ'lerin modernizasyonunda uygun maliyetli kaynaklara erişimin önemine dikkat çekti. Tekstil sektöründeki dönüşümü değerlendiren Bernal ise teknik bilgi eksikliği, finansmana erişim güçlüğü ve emisyon azaltımının yeterince görünür kılınamamasını üç temel engel olarak sıraladı. ADB'den Isabel Chatterton, uzun vadeli finansman eksikliğinin sanayinin dönüşümündeki en büyük engellerden biri olduğunu belirtti: “Büyük ölçekli dönüşüm ticari bankalar üzerinden gerçekleşir.”
Tartışmalarda, enerji dönüşümünün yaygınlaşması için finansal araçların çeşitlendirilmesi, ölçüm ve raporlama süreçlerinin standartlaştırılması ve sürdürülebilir yatırımların sanayi kuruluşlarına ekonomik değer yaratmasının gerekliliği öne çıktı.
Elektrikli Mobilitenin Geleceği Araçtan Çok Daha Fazlasını Gerektiriyor… Elektrikli mobilitenin yaygınlaşması, araç teknolojilerinin gelişmesinin yanı sıra finansman modellerinin, şarj altyapısının ve kullanıcı deneyiminin birlikte dönüşmesini gerektiriyor. COP31 kapsamında Garanti BBVA Pavilyonu'nda düzenlenen “Sürdürülebilir Mobilite Dönüşümünün Finansmanı” başlıklı panelde, elektrikli araçların daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlayacak yenilikçi iş modelleri ve sektörler arası işbirlikleri ele alındı.
Dünya Ekonomik Forumu Küresel Endüstriler Başkanı Francisco Betti'nin moderatörlüğünde gerçekleştirilen oturumda Garanti BBVA Genel Müdürü Mahmut Akten ile Togg CEO'su Gürcan Karakaş, otomotiv ve finans sektörlerinin kesişiminde ortaya çıkan yeni fırsatları değerlendirdiler. Karakaş, otomobilin yalnızca bir ulaşım aracı olmaktan çıkarak dijital bir yaşam alanına dönüştüğünü belirterek Togg'un Trumore platformuyla araç seçimi, satın alma, finansman ve sigorta süreçlerini tek bir dijital deneyimde birleştirdiğini anlattı. Togg araçlarının finansman işlemlerinin yüzde 40'ının tamamen dijital ortamda gerçekleştirildiğini belirterek Akten ise finansal hizmetlerin müşteri yolculuğuna entegre edilmesinin önemini şöyle açıkladı: “Bankacılıkta müşterinin asıl ihtiyacı kredi almak değil, otomobile sahip olmaktır.”
Elektrikli mobilitenin ölçeklenmesinde araç fiyatlarının yanı sıra şarj altyapısının, enerji depolama çözümlerinin ve toplam sahip olma maliyetinin belirleyici olduğuna dikkat çekilen panelde, uzun vadeli altyapı yatırımlarının finansmanında risk paylaşımının gerekliliği öne çıktı. Akten, Antalya-Alanya Otoyolu'nun finansmanında belirli sayıda şarj istasyonu kurulmasını koşul olarak öne sürdüklerini aktararak sürdürülebilirlik hedeflerinin geleneksel finansman modellerine de entegre edilebileceğini gösterdi. Oturumda ilk kez paylaşılan bir gelişme de Togg ve Garanti BBVA'nın kadınlara özel elektrikli araç finansmanı modeli üzerinde çalıştıklarını ve bu yeni uygulamayı yıl sonuna kadar duyurmayı hedeflediklerini açıklamaları oldu.
Lojistikte Yeşil Dönüşüm İçin Teknoloji Kadar Finansman da Şart… Lojistik sektöründe karbon emisyonlarının azaltılması, yalnızca yeni teknolojilerin geliştirilmesini değil, bu teknolojilerin ekonomik olarak uygulanabilir hale gelmesini ve dönüşümün bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasını gerektiriyor. COP31 kapsamında BBVA ve Garanti BBVA Pavilyonu'nda düzenlenen “Sürdürülebilir Mobilite ve Lojistik: Yeşil Dönüşüme Öncülük Etmek” başlıklı oturumda, taşımacılık sektörünün karbonsuzlaşmasında Ar-Ge yatırımlarının, elektrifikasyonun ve sürdürülebilir finansmanın rolü ele alındı.
Garanti BBVA Ticari Bankacılıktan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Cemal Onaran ile Tırsan Treyler Yönetim Kurulu Üyesi Zeynep Nuhoğlu'nun katıldığı oturumda, araçların hafifletilmesinden elektrikli treyler sistemlerine, güneş enerjisi uygulamalarından farklı taşıma yöntemlerinin birlikte kullanılmasına kadar uzanan çözümler değerlendirildi. Tırsan'ın elektrikli treyler teknolojilerini 285 bin kilometrelik testlerle doğruladığını ve bu sistemlerin elektrikli çekicilerin menzilini yüzde 50'ye kadar artırabildiğini aktaran Nuhoğlu, teknolojik yeniliklerin yaygınlaşmasının önündeki temel engellerden birinin yatırım maliyetleri olduğuna şöyle dikkat çekti: “Belki bugün ekonomik açıdan uygulanabilir görünmeyebilir. Ama beklememek, gerektiğinde daha düşük kâr marjlarını kabul ederek bu teknolojileri denemek gerekiyor.”Cemal Onaran ise sürdürülebilir teknolojilerin kısa vadeli maliyetler yerine uzun vadeli yatırım ve getiri perspektifiyle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Garanti BBVA'nın sürdürülebilir finansman taahhüdünün 3,5 trilyon TL'ye ulaştığını, bugüne kadar 1,9 trilyon TL'lik finansman sağlandığını belirten Onaran, bankaların dönüşümdeki rolünün kredi sağlamanın ötesine geçtiğine işaret etti. Özellikle de KOBİ'lerin bilgiye, uzmanlığa ve yönlendirmeye ihtiyaç duyduğunu belirten Onaran, finansal kuruluşların bu alandaki rolunü şöyle özetledi: “Büyük şirketlerin kendi ekipleri var. Ancak KOBİ'lerin birçoğunda finans yöneticisi bile bulunmuyor. Onlara yol göstermemiz gerekiyor.”
Yapay Zekâ, İklim Eylemini Hızlandıracak Somut Çözümler Sunuyor… Yapay zekânın iklim değişikliğiyle mücadeledeki potansiyeli, enerji tüketimini optimize etmekten aşırı hava olaylarını öngörmeye, sanayide emisyonları azaltmaktan yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırmaya kadar uzanıyor. COP31 kapsamında Garanti BBVA Pavilyonu'nda düzenlenen “İklim Eylemini Hızlandırmada Yapay Zekâ” başlıklı panelde, bu potansiyelin nasıl somut uygulamalara dönüştürülebileceği konuşuldu.
BBVA'dan Luis Fuente'nin moderatörlüğünü üstlendiği oturumda Microsoft Türkiye Kamu Politikaları Direktörü Zeynep Güven, NVIDIA Sürdürülebilirlikten Sorumlu Üst Düzey Yöneticisi Josh Parker, Dünya Ekonomik Forumu Teknoloji ve Gezegen Çözümleri Direktörü Helen Burdett ve Bask Hükümeti'nden Adolfo Uriarte, yapay zekânın iklim eylemindeki rolünü somut örneklerle değerlendirdiler ve yapay zekâ destekli iklim çözümlerinin yaygınlaşması için güvenilir veri altyapısı, kurumlar arası iş birliği, uygun düzenlemeler ve finansmanın önemine işaret ettiler.
Parker, dijital ikiz teknolojisinin bir tesisin kullanım ömrü boyunca yaklaşık yüzde 30 enerji tasarrufu sağlayabileceğini belirtti ve teknolojinin en önemli faydasını şöyle özetledi: “Yapay zekânın en güçlü yanlarından biri operasyonel verimliliği artırması.” Portekiz'de yenilenebilir enerji projelerinin izin süreçlerinde yapay zekâ kullanımıyla yüzde 80'lik iyileşme sağlandığını aktaran Güven ise teknolojinin sürdürülebilirlik çözümlerine entegre edilmesi gerektiğini şöyle vurguladı: “Yapay zekâ ile enerji dönüşümü artık birbiriyle rekabet eden öncelikler olamaz.”
Uriarte, Bilbao'da taşkın risklerini öngörmek ve afetlere hazırlığı güçlendirmek amacıyla geliştirilen dijital ikiz projesinin kamu kurumları arasında veri paylaşımını ve koordinasyonu da desteklediğini anlattı. Burdett ise veri merkezlerinin elektrik talebinin 2030'a kadar en az iki katına çıkmasının beklendiğine dikkat çekerek yapay zekânın kendi çevresel ayak izinin de yönetilmesi gerektiğini belirtti.
Elektrifikasyonun Hızlanması İçin Teknoloji Ve Finansmanın Yanı Sıra, Öngörülebilir Politikalar ve Güçlü Bir Altyapı Gerekiyor… COP31 kapsamında düzenlenen “Temiz Enerjiden Elektrikli Ekonomiye” başlıklı oturumda, elektrifikasyonun küresel enerji dönüşümündeki rolü ve düşük karbonlu ekonomiye geçişin nasıl hızlandırılabileceği ele alındı. Moderatörlüğünü BCG’den Wendy Woods’un yaptığı, BloombergNEF Küresel Enerji Dönüşümü Başkanı Luiza Demôro, Schneider Electric Sürdürülebilirlikten Sorumlu Üst Yöneticisi (CSO) Esther Finidori, SSE plc Genel Müdürü Sam Peacock ve BBVA Kurumsal Bankacılık ve Sürdürülebilirlik Başkanı Javier Rodríguez Soler’in katıldığı toplantıda fosil yakıtlara bağımlılığı ve karbon emisyonlarını azaltma potansiyeli taşıyan elektrifikasyonun, ulaşım, binalar ve sanayi genelinde yaygınlaştırılması için yalnızca teknolojik gelişmelerin yeterli olmadığı, enerji sisteminin bütününde dönüşüm gerektiği değerlendirildi. Demôro, ekonomik açıdan rekabetçi teknolojilerin tüketiciler için de erişilebilir hâle getirilmesi gerektiğini belirterek Türkiye ve Etiyopya'yı elektrikli mobilitedeki ilerlemeleriyle gelişmekte olan pazarlara örnek gösterdi. Finidori, ülkelerin somut elektrifikasyon hedefleri belirlemesinin ve enerji arzı ile talebine yönelik politikaları birlikte tasarlamasının önemine dikkat çekti. Peacock, Birleşik Krallık'ta elektrikli araçların hızla yaygınlaşmasına karşın ısı pompalarına geçişte daha fazla engelle karşılaşıldığını belirterek elektrik fiyatlarının düşürülmesi ve şebeke yatırımlarının hızlandırılması gerektiğini ifade etti. Soler ise elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarma hedefinin ulaşılabilir olduğunu belirterek, yeterli sermayenin mevcut olduğunu ancak yatırımların hayata geçmesi için öngörülebilir düzenlemelere, güvenilir talebe ve finanse edilebilir projelere ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
Rejeneratif Tarımın Geleceği Çiftçinin Kazancına Bağlı… COP31 kapsamında BBVA ve Garanti BBVA Pavilyonu'nda düzenlenen “Rejeneratif Tarımın Finansmanı: Değer Zincirinin Her Halkasında Dayanıklı Gıda Sistemlerinin İnşası” başlıklı panelde, çiftçilerin karşılaştığı finansal risklerin değer zincirindeki aktörler arasında paylaşılmasının önemi ele alındı. Oturumda, rejeneratif tarımın yaygınlaşması için çevresel faydaların tek başına yeterli olmadığı, dönüşümün çiftçiler açısından ekonomik olarak sürdürülebilir hale gelmesi gerektiği vurgulandı.
Garanti BBVA'dan Canan Özsoy'un moderatörlüğünü üstlendiği oturumda Nestlé, Bayer ve Cargill temsilcileri ile eski Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ayşe Ayşin Işıkgece, finansal teşviklerin yanı sıra teknik desteğin, uzun vadeli iş birliklerinin ve ölçülebilir sonuçların gerekliliğine dikkat çekti. Nestlé Küresel Kamu İlişkileri Başkanı Yann Wyss, şirketin kakao üreticilerine yönelik programında verimliliğin yüzde 4, hanelerin toplam net gelirinin ise yüzde 14 arttığını belirtti. Bayer'ın Küresel Sürdürülebilirlik Ortaklıkları ve Stratejisinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Amit Trikha ise dönüşümün çiftçilere ekonomik fayda sağlamasının önemine dair şunları söyledi: “Rejeneratif tarım, çiftçileri benimsemeye ikna etmek için özel teşvikler sunulması gereken bir seçenek olmaktan çıkıp kendi başına ekonomik açıdan uygulanabilir bir üretim modeline dönüşmeli.” Cargill'in Avrupa, Orta Doğu ve Afrika (EMEA) Tarımsal Tedarik Zinciri Sürdürülebilirlik Lideri Sandrine Chiron ise karmaşık karbon muhasebesi ve raporlama süreçlerinin sadeleştirilmesi çağrısında bulundu: “Her bir ayrıntıyı hesaplamak zorunda değiliz. Asıl yapmamız gereken, hızla somut sonuçlar elde etmek.” Işıkgece ise Türkiye koşullarını şöyle açıkladı: “Küçük çiftçilere teknik destek verilmesi gerektiğini ve bu sayede mevcut yerleşik yöntemlerin yerini yeni, ilerici metotların alabilir.” Panelin ortak mesajı, kalıcı dönüşümün ancak çiftçiye ekonomik değer yaratan ve risklerin adil biçimde paylaşıldığı bir modelle mümkün olabileceğiydi.
Kritik Minerallerde Sorumlu Madencilik, Enerji Dönüşümünün Vazgeçilmez Koşulu… COP31 kapsamında Garanti BBVA Pavilyonu'nda düzenlenen “Kritik Metallerde Sorumlu Madencilik: İlerlemenin Tek Yolu” başlıklı panelde, enerji dönüşümü için gerekli mineral kaynaklarına erişimin doğayı ve yerel toplulukları koruyan, uzun vadeli ekonomik değer yaratan bir yaklaşımla sağlanması gerektiği vurgulandı.
BBVA'dan Tomás García'nın moderatörlüğünü üstlendiği oturumda Anglo American, Vale Base Metals ve Antamina temsilcileri ile Türkiye Madenciler Derneği, Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI), WWF Avustralya ve Conservation International'dan uzmanlar, sürdürülebilir madenciliğin önündeki engelleri ve çözüm modellerini değerlendirdi. Anglo American İklim ve Doğadan Sorumlu Başkan Yardımcısı Jonathan Dunn, madencilik projelerinin önündeki engellerin çoğunlukla teknik değil, sürdürülebilirlikle ilgili olduğunu belirterek, aslında projelerin önünü açan şeyin, sürdürülebilirlik konularının ele alınması olduğunu belirtti.
Türkiye Madenciler Derneği Başkanı Mehmet Yılmaz ise Türkiye'nin yer altı kaynaklarının ekonomik potansiyeline dikkat çekerek uluslararası standartların ve toplumsal güvenin önemine şöyle vurgu yaptı: “Günümüzde önemli olan ne kadar ürettiğiniz değil, nasıl ürettiğiniz.” Vale Base Metals İşleme, Araştırma ve İnovasyon Direktörü Adam MacMillan, mevcut madenlerde yeni teknolojilerin uygulanmasının sıfırdan geliştirilen projelere kıyasla daha yönetilebilir riskler taşıdığını belirterek yerel paydaşlarla erken iş birliği kurulmasının ve geri dönüşüm teknolojilerinin madencilik faaliyetlerine entegre edilmesinin önemine işaret etti.
Conservation International Kurumsal Ortaklıklardan Sorumlu Başkan Yardımcısı Marielle Canter Weikel, enerji dönüşümünü gerçekleştirirken doğa üzerinde yeni bir kriz yaratılmaması gerektiğini belirtti. WWF Avustralya'dan Nat Burke ise yerli toplulukların yalnızca madencilik gelirlerinden pay alan taraflar değil, projelerin tasarımına ve karar süreçlerine katılan ortaklar olması gerektiğini ifade etti.
Antamina Çevreden Sorumlu Başkan Yardımcısı Fabiola Sifuentes, madencilik projelerinde kısa vadeli kazanımlar yerine uzun vadeli planlamanın esas alınması gerektiğini vurguladı. Şirketin Peru'da bakır konsantresini taşımak için inşa ettiği 300 kilometrelik boru hattını örnek göstererek bu yatırım sayesinde günlük yüzlerce kamyon seferine ihtiyaç duyulmadığını anlattı. Dünya Kaynakları Enstitüsü'nden Egi Suarga ise Endonezya'da nikel sektörünün karbonsuzlaşmasına yönelik çalışmalar kapsamında, üretimden kaynaklanan emisyonların 2045'e kadar yüzde 81 azaltılmasının hedeflendiğini belirtti. Suarga, düşük karbonlu üretimin ekonomik olarak teşvik edilmesi ve geri dönüşümün yaygınlaştırılması gerektiğine dikkat çekti.
